Een warmtepomp is een apparaat dat warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater haalt en die warmte gebruikt om je huis te verwarmen. Het klinkt misschien ingewikkeld, maar het principe is vergelijkbaar met hoe een koelkast werkt, alleen dan andersom. Steeds meer huiseigenaren stappen over op dit systeem, omdat het veel minder gas verbruikt dan een gewone cv-ketel. Soms is het verbruik zelfs nul. Dat maakt het een populaire keuze voor wie wil besparen op energiekosten of minder afhankelijk wil zijn van fossiele brandstoffen.
Hoe de techniek achter een warmtepomp werkt
In het apparaat zit een gesloten buis gevuld met een speciale vloeistof, ook wel koudemiddel genoemd. Die vloeistof neemt warmte op uit de omgeving, zelfs als het buiten koud is. Daarna wordt de vloeistof samengeperst door een compressor. Door die druk stijgt de temperatuur flink. Die warmte gaat vervolgens naar het verwarmingssysteem in huis, bijvoorbeeld vloerverwarming of radiatoren. De vloeistof koelt daarna af, zet uit en het proces begint opnieuw. Dit systeem gebruikt wel elektriciteit voor de compressor, maar levert meer warmte op dan het aan stroom verbruikt. Dat wordt de COP genoemd, de verhouding tussen geleverde warmte en gebruikte energie. Een COP van 3 betekent dat het systeem met één kilowattuur elektriciteit drie kilowattuur warmte produceert.
De verschillende soorten verwarmingssystemen op basis van warmte
Niet elk systeem haalt warmte uit dezelfde bron. De meest gebruikte variant is de lucht-water variant. Die zuigt buitenlucht aan en haalt daar warmte uit. Dit type is relatief eenvoudig te installeren en daardoor ook minder duur. Een andere variant gebruikt warmte uit de bodem. Daarvoor worden leidingen in de grond gelegd, soms op grote diepte. De bodem heeft het hele jaar een redelijk stabiele temperatuur, waardoor dit systeem goed presteert, ook in de winter. Een derde variant haalt warmte uit grondwater via een bron in de tuin. Dit werkt uitstekend, maar vereist wel een vergunning en een geschikte ondergrond. Welk type het beste past, hangt af van de situatie rondom het huis en het beschikbare budget.
Wat je huis nodig heeft voor een goede werking
Een verwarmingssysteem dat met lage temperaturen werkt, presteert het best in een goed geïsoleerde woning. Als warmte snel via muren, dak of vloer naar buiten lekt, moet het systeem harder werken en verbruikt het meer stroom. Vloerverwarming of lagetemperatuurradiatoren zijn de meest geschikte warmteafgifte voor dit type installatie, omdat ze goed werken bij watertemperaturen van 35 tot 45 graden. Een gewone cv-ketel gebruikt temperaturen tot 80 graden. Dat verschil maakt dat je woning geschikt moet zijn, of geschikt gemaakt moet worden, voor een lagere aanvoertemperatuur. Veel huizen zijn dit al na een goede isolatiebeurt. Het loont daarom om eerst naar de isolatie te kijken voordat je een nieuw verwarmingssysteem laat installeren.
Kosten en subsidie bij de aanschaf
De aanschafprijs van een lucht-water systeem ligt gemiddeld tussen de 5.000 en 10.000 euro, inclusief installatie. Een bodemgebonden systeem kost meer, vaak tussen de 10.000 en 20.000 euro. Die hogere investering verdient zich terug via lagere energierekeningen, maar hoe snel dat gaat, hangt af van het energieverbruik en de energieprijzen. De Nederlandse overheid biedt via de ISDE-subsidie een tegemoetkoming voor wie zo’n systeem aanschaft. Die subsidie loopt op naarmate het systeem zuiniger is. Het is verstandig om voor de aankoop te controleren of je in aanmerking komt en wat de actuele subsidiebedragen zijn, want die kunnen van jaar tot jaar veranderen. Laat ook altijd meerdere offertes maken door erkende installateurs, zodat je een eerlijk beeld krijgt van de kosten.
Veelgestelde vragen
Kan een warmtepomp ook warm tapwater maken?
Ja, veel systemen kunnen naast het verwarmen van de woning ook het kraanwater verwarmen. Daarvoor is wel een boiler nodig die het warme water opslaat. Sommige installaties hebben zo’n boiler ingebouwd, bij andere moet die apart worden aangeschaft.
Werkt het systeem ook goed als het buiten vriest?
Een lucht-water systeem werkt ook bij vorst, maar levert dan minder warmte per eenheid stroom. Bij zeer lage buitentemperaturen schakelen veel systemen een elektrisch bijverwarmingselement in. Bodemgebonden systemen hebben hier minder last van, omdat de bodemtemperatuur stabieler is dan de luchttemperatuur.
Hoe lang gaat zo’n installatie mee?
Een goed onderhouden installatie gaat gemiddeld 15 tot 20 jaar mee. Jaarlijks onderhoud door een erkend installateur is verstandig om de levensduur te verlengen en de werking op peil te houden.
Is zonnepanelen combineren met dit systeem zinvol?
Ja, zonnepanelen en een warmtepompinstallatie vullen elkaar goed aan. De panelen wekken overdag stroom op, die het systeem gebruikt voor de compressor. Zo verlaag je de energiekosten verder en ben je minder afhankelijk van het elektriciteitsnet.