Een betonpoer als fundering ondersteunt een losse staander en draagt het gewicht van de constructie over op de grond. Je gebruikt betonpoeren bijvoorbeeld onder de palen van een overkapping, pergola of carport. Of ze geschikt zijn, hangt af van het gewicht van het bouwwerk, de windbelasting en de draagkracht van de bodem.
De poer houdt een houten staander ook boven de grond. Zo staat het hout minder bloot aan vocht en wordt de kans op houtrot kleiner. Een betonpoer voorkomt verzakking alleen als de fundering past bij de ondergrond en de belasting.
Hoe werkt een betonpoer als fundering?
Een betonpoer is een betonnen steunpunt dat grotendeels in de grond staat. De staander wordt met een paalhouder of bevestigingsplaat aan de bovenkant vastgezet. Het gewicht komt daardoor via de paal op de poer terecht.
De onderkant van de poer verdeelt die belasting over een groter oppervlak dan de paal zelf. Hoeveel gewicht de grond kan dragen, verschilt per plek. Een grote poer helpt bij de verdeling, maar maakt een slappe of ongelijkmatige bodem niet vanzelf stevig.
Bij een open overkapping speelt ook wind een rol. Die kan tegen het bouwwerk duwen en aan het dak trekken. De verbinding tussen staander en poer moet daarom passen bij de constructie. Het eigen gewicht van de poer is niet in iedere situatie genoeg om opwaaien tegen te gaan.
Wanneer zijn betonpoeren geschikt?
Betonpoeren zijn vooral handig bij constructies met losse staanders. Je plaatst dan een steunpunt onder iedere dragende paal. Bij een kleine pergola op stevige grond kan dat een praktische oplossing zijn. Ook voor een veranda of carport worden poeren gebruikt, mits ze op de belasting en de bodem zijn afgestemd.
Een poer onder elke paal betekent niet automatisch dat de fundering goed genoeg is. Een zwaar dak, dichte zijwanden of een plek waar veel wind staat, stellen andere eisen dan een lichte, open pergola. Bij een zware constructie of een bodem die gemakkelijk inzakt, laat je de afmetingen en bevestiging beoordelen door een constructeur.
Een voordeel van prefab betonpoeren is dat je ze niet zelf hoeft te storten. Een nadeel is dat je voor elke poer een gat moet graven en dat het uitlijnen tijd kost. Ook zijn de poeren zwaar om te tillen.
Welke betonpoer kies je voor de fundering?
Betonpoeren zijn er in rechte en trapeziumvormige uitvoeringen. Een rechte poer heeft rechte zijkanten. Een trapeziumvormige poer is onderaan breder en heeft daardoor een groter draagvlak. Welke vorm geschikt is, hangt onder meer af van de belasting en de ruimte bij de paal.
Let bij je keuze op deze punten:
- Afmetingen: de bovenkant en de paalhouder moeten bij de staander passen. De benodigde onderkant hangt af van de belasting en de bodem.
- Bevestiging: sommige poeren hebben een ingestort bevestigingspunt voor een verstelbare paalhouder. De schroefdraad en houder moeten op elkaar aansluiten.
- Draagvlak: een bredere onderkant verdeelt de druk over een groter oppervlak. Een losse funderingstegel onder de poer kan het draagvlak vergroten, maar is niet op elke bodem voldoende.
- Plaats: dicht bij een gevel of erfgrens kan een rechte poer makkelijker passen dan een poer met een brede voet.
Een voorbeeld van een veel aangeboden formaat is ongeveer 18 bij 18 bij 30 centimeter. Dat zegt op zichzelf niet of de poer geschikt is voor jouw overkapping. Daarvoor zijn ook het dak, de verbindingen, de wind en de ondergrond van belang.
Betonpoeren plaatsen in stappen
Voor een lichte constructie met prefab poeren ziet de plaatsing er meestal zo uit:
- Zet de plekken uit. Meet waar de staanders komen en markeer het midden van elke poer. Meet ook de diagonalen van een rechthoekige constructie om te zien of de hoeken haaks zijn.
- Graaf de gaten. Maak rondom de poer genoeg ruimte om hem te stellen en aan te vullen. De benodigde diepte hangt af van de bodem, de belasting en het risico op vorst.
- Maak de ondergrond vlak en stevig. Verwijder losse grond en plaats zo nodig een passende funderingstegel onder de poer. Die moet volledig en gelijkmatig op de ondergrond rusten.
- Stel de poeren. Zet ze op de juiste plaats en hoogte. Gebruik een waterpas en een gespannen lijn om de bovenkanten en de richting op elkaar af te stemmen.
- Vul de gaten aan. Vul de ruimte rond de poeren volgens het gekozen funderingsplan en verdicht grond in lagen. Als beton nodig is voor de constructie, laat het dan voldoende uitharden voordat je de poeren belast.
- Bevestig de staanders. Monteer de paalhouders en zet de palen vast. Laat de onderkant van houten palen vrij van de grond en van stilstaand water.
Het is verleidelijk om na het plaatsen nog veel hoogteverschil met verstelbare paalhouders op te lossen. Stel de poeren liever al zo goed mogelijk op hoogte. Een houder is bedoeld om de paal te bevestigen en beperkt af te stellen, niet om een scheef geplaatste poer te corrigeren.
Veelgestelde vragen over een betonpoer fundering
Is een betonpoer onder iedere staander nodig?
Iedere dragende staander heeft een passende ondersteuning nodig. Vaak is dat een poer per staander, maar de plaats en afmeting volgen uit het ontwerp. Een wand of ligger kan de belasting anders verdelen.
Kunnen betonpoeren verzakken?
Ja. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als de grond onder de poer onvoldoende draagkracht heeft of als de ondergrond niet gelijkmatig is verdicht. Verzakken niet alle steunpunten evenveel, dan kan de constructie scheef gaan staan of kunnen verbindingen onder spanning komen.
Kun je zelf een betonpoer maken?
Dat kan door beton in een geschikte mal te storten en een bevestiging op de juiste plaats aan te brengen. De poer moet passen bij de belasting en voldoende zijn uitgehard voordat je hem gebruikt. Een prefab poer is vaak eenvoudiger als je een lichte constructie zelf plaatst.
Moet een betonpoer boven de grond uitsteken?
Meestal steekt de bovenkant uit, zodat de paalhouder bereikbaar blijft en een houten staander niet direct op de natte grond staat. Hoe hoog dat moet zijn, hangt af van de afwerking rond de poer en de gekozen bevestiging.
Meet bij het uitzetten niet alleen de afstand tussen de poeren, maar ook de hoogte van elke bovenkant. Zo sluiten de paalhouders straks netjes aan en staan de staanders op de bedoelde plek.