Funderingsmateriaal bestaat meestal uit beton en staal: beton draagt en verdeelt de belasting, terwijl staal het beton helpt om trekkrachten op te vangen. Afhankelijk van de constructie en de bodem kunnen ook hout, stalen schroefpalen, metselwerk of betonblokken worden gebruikt. Zand, bekisting en folie kunnen daarnaast nodig zijn bij de aanleg.
Niet elk materiaal heeft dezelfde functie. Sommige materialen maken deel uit van de dragende constructie, andere zorgen voor een geschikte ondergrond of geven het beton tijdelijk zijn vorm.
Welk funderingsmateriaal draagt het bouwwerk?
Het dragende funderingsmateriaal brengt het gewicht van een bouwwerk over op de grond. De keuze hangt onder meer af van het gewicht, de draagkracht van de bodem en de manier waarop de fundering is ontworpen.
- Beton: kan grote drukkrachten opnemen en wordt vaak gebruikt voor funderingen. Het kan op de bouwplaats worden gestort of als prefab onderdeel worden geleverd. Prefab beton is vooraf in een fabriek gemaakt.
- Gewapend beton: bestaat uit beton met stalen staven of matten erin. De combinatie kan ook trekkrachten opnemen. Hoeveel staal nodig is en waar het komt, volgt uit de constructieberekening.
- Staal: wordt onder meer gebruikt voor schroefpalen en onderdelen waarmee een bouwwerk aan de fundering vastzit. Staal in de grond moet geschikt zijn voor de omstandigheden, omdat het kan roesten.
- Hout: komt onder meer voor bij houten palen onder oudere gebouwen. De levensduur hangt sterk af van de houtsoort en de omstandigheden in de bodem. Hout dat langdurig aan zuurstof wordt blootgesteld, kan worden aangetast.
- Metselwerk en betonblokken: kunnen in bepaalde constructies een dragende functie hebben. Ze zijn niet vanzelf een vervanger voor een ontworpen betonnen fundering. De belasting en de ondergrond bepalen of ze geschikt zijn.
De naam fundering op staal betekent niet dat de fundering van staal is gemaakt. Bij deze manier van funderen rust de constructie rechtstreeks op een voldoende draagkrachtige bodem.
Materialen onder en rondom de fundering
Naast de dragende onderdelen kun je materiaal nodig hebben om de ondergrond geschikt te maken of het beton aan te brengen. Wat nodig is, verschilt per ontwerp.
- Zand: kan worden gebruikt om een ondergrond aan te vullen en vlak te maken. Het moet geschikt zijn voor de toepassing en goed worden verdicht. Een laag zand maakt een slappe bodem niet vanzelf draagkrachtig.
- Grind of steenslag: kan dienen als aanvulmateriaal of als laag waar water doorheen kan. De functie en geschiktheid hangen af van de constructie en de grond.
- Bekisting: houdt vers beton op zijn plaats totdat het voldoende is uitgehard. Bekisting kan bijvoorbeeld van hout of van speciaal gemaakte elementen zijn. Sommige soorten worden verwijderd, andere blijven zitten.
- Folie: kan afhankelijk van de opbouw vocht tegenhouden of lagen van elkaar scheiden. Folie draagt het gebouw niet.
- Isolatiemateriaal: kan onderdeel zijn van de opbouw rond een fundering. Het moet geschikt zijn voor de plaats en de belasting. Niet iedere isolatieplaat kan zomaar gewicht dragen.
Een boodschappenlijst met al deze materialen is dus niet automatisch juist. Bij een prefab funderingsonderdeel heb je bijvoorbeeld niet dezelfde bekisting nodig als bij beton dat op locatie wordt gestort.
Waar let je op bij de materiaalkeuze?
Begin bij de belasting en de ondergrond, niet bij het materiaal dat het goedkoopst lijkt. Een lichte constructie stelt andere eisen dan een woning of een zware muur. Ook grondwater, vocht en stoffen in de bodem kunnen invloed hebben op de materiaalkeuze.
Bij beton zijn onder meer de sterkte en de geschiktheid voor de omgeving van belang. Beton dat met vochtige grond of grondwater in contact komt, moet voor die omstandigheden geschikt zijn. Ook de plaats van het staal in het beton telt mee: voldoende beton eromheen helpt het staal te beschermen.
Voor een dragende fundering van een woning of aanbouw bepaalt een constructeur welke materialen en afmetingen nodig zijn. Een zak beton, een bouwstaalmat of een blok met de juiste afmetingen is op zichzelf nog geen bewijs dat de constructie het gewicht veilig kan dragen.
Prefab of materiaal op de bouwplaats verwerken?
Bij prefab onderdelen zijn vorm en samenstelling vooraf gemaakt. Dat kan werk op de bouwplaats besparen, maar vervoer en plaatsing vragen soms om zwaar materieel. Ook moet het terrein bereikbaar zijn en moeten de onderdelen goed op elkaar aansluiten.
Beton dat op de bouwplaats wordt gestort, kan worden aangepast aan de vorm van de constructie. Daarvoor zijn wel een geschikte bekisting, voorbereiding en tijd voor het uitharden nodig. Welk materiaal praktisch is, hangt daarom ook af van de ruimte en de bereikbaarheid van je bouwplek.
Wat bepaalt de kosten van funderingsmateriaal?
De prijs hangt niet alleen af van het materiaal zelf, maar ook van de hoeveelheid en de verwerking. Gewapend beton vraagt bijvoorbeeld om beton én staal. Bij prefab onderdelen tellen transport en plaatsing mee. Moet grond worden afgevoerd of aangevuld, dan komen daar kosten bij.
Vergelijk daarom offertes op dezelfde onderdelen. Let erop of naast de dragende materialen ook bekisting, levering en verwerking zijn inbegrepen. Een lagere materiaalprijs kan anders alsnog tot hogere totale kosten leiden.
Veelgestelde vragen over funderingsmateriaal
Kan ik hergebruikt materiaal toepassen?
Dat kan soms, bijvoorbeeld bij onderdelen die zonder veel schade zijn te verwijderen. Ze moeten wel geschikt zijn voor de nieuwe belasting en omstandigheden. Bij betonpuin als aanvulmateriaal is de toepassing iets anders dan bij dragend beton.
Is een zandbed hetzelfde als een fundering?
Nee. Een zandbed kan de ondergrond vormen voor een fundering, maar is niet zonder meer de dragende constructie zelf. De kwaliteit en verdichting van het zand hebben wel invloed op de ondersteuning.
Is er een alternatief voor beton?
Ja, staal en hout kunnen in bepaalde situaties worden gebruikt. Of ze een goed alternatief zijn, hangt onder meer af van de bodem, de belasting en de blootstelling aan vocht. Vergelijk ook de bescherming en plaatsing van het materiaal, niet alleen de aanschafprijs.
Maak je materiaallijst op basis van het funderingsontwerp. Zo weet je welke onderdelen echt moeten dragen en welke materialen alleen nodig zijn om de fundering aan te brengen of te beschermen.