Een fundering uitgraven begint met het uitzetten van de juiste plek en het bepalen van de graafdiepte en breedte aan de hand van de funderingstekening. Daarna graaf je een sleuf of bouwput, maak je de bodem vlak en controleer je of de grond stevig genoeg is. Graaf niet zomaar naast een bestaande muur: de grond daar kan de fundering van het huis ondersteunen.
Hoe diep en breed moet je graven?
De benodigde graafdiepte hangt af van het ontwerp, de draagkracht van de bodem en de hoogte van de afgewerkte vloer. Als richtlijn wordt voor de onderkant van een fundering vaak ongeveer 80 centimeter onder het maaiveld aangehouden, om onder de gebruikelijke vorstgrens te komen. Dat is geen vaste maat voor iedere situatie. Een constructeur bepaalt welke diepte bij jouw bouwplan en grond past.
Meet de diepte vanaf een vast hoogtepunt, bijvoorbeeld een afgesproken vloerpeil. Zo voorkom je dat een aflopend stuk tuin je meting verstoort. Reken ook ruimte mee voor eventuele lagen onder het beton. De bodem van de ontgraving ligt daardoor vaak lager dan de onderkant van het beton zelf.
De breedte volgt uit de tekening. Soms is extra ruimte nodig om veilig te kunnen werken of bekisting te plaatsen. Een te smalle sleuf maakt het werk lastig, terwijl onnodig breed graven meer grond oplevert en de bodem rond de sleuf kan verzwakken.
Een fundering uitgraven in vier stappen
- Zet de omtrek uit. Gebruik piketten en metseldraad om de buitenlijnen van de sleuf of bouwput aan te geven. Meet ook de diagonalen: bij een rechthoek horen die even lang te zijn.
- Markeer de graafruimte. Neem de maten van de tekening over op de grond. Geef ook aan waar extra werkruimte nodig is en waar kabels of leidingen liggen.
- Graaf in lagen. Haal eerst de bovenlaag weg en graaf daarna tot net boven de gewenste bodemhoogte. Werk de laatste laag voorzichtig af, zodat je niet te diep graaft.
- Controleer de bodem. Meet de hoogte op meerdere plekken. Verwijder losse grond en plassen. Laat een zachte of ongelijkmatige bodem beoordelen voordat je verdergaat.
Heb je toch te diep gegraven? Vul het gat niet zomaar met losse aarde. Die kan later inklinken, waardoor de ondersteuning ongelijk wordt. Laat bepalen hoe de bodem hersteld moet worden.
Veilig graven bij kabels, muren en water
Bij machinaal graven is een graafmelding bij het Kadaster verplicht. De uitvoerder krijgt daarmee informatie over bekende kabels en leidingen. Graaf voorzichtig met de hand in de buurt van aangegeven leidingen: hun werkelijke ligging kan afwijken van de tekening.
De wanden van een sleuf of bouwput kunnen instorten. Blijf uit een ontgraving met onstabiele of onvoldoende ondersteunde wanden en leg uitgegraven grond niet vlak langs de rand. Of schuine wanden of een stevige ondersteuning nodig zijn, hangt onder meer af van de grond en de beschikbare ruimte.
Komt er grondwater in de sleuf, dan kan de bodem zacht worden en kunnen de wanden sneller afkalven. Water wegpompen is niet altijd zonder gevolgen voor de omgeving en kan aan regels gebonden zijn. Laat de aanpak beoordelen voordat je verder graaft.
Bij een aanbouw loopt de ontgraving vaak dicht langs het huis. Graaf daar niet onder de bestaande fundering en haal geen ondersteunende grond weg zonder plan van een constructeur.
Met de hand of met een graafmachine?
Een kleine, goed bereikbare sleuf kun je soms met een schop graven. Dat geeft veel controle, maar kost tijd en lichamelijke inspanning. Bij een grotere bouwput is een graafmachine meestal praktischer. Voor het afwerken van de bodem en het graven vlak bij leidingen blijft handwerk vaak nodig.
Spreek vooraf af waar de uitgegraven grond terechtkomt en of die wordt afgevoerd. Zo blijft de rand van de sleuf vrij en kan de machine tijdens het werk bij de ontgraving komen.