Een controleput in de riolering is een ondergrondse put met een deksel die toegang geeft tot de rioolleidingen. Via de put kun je de afvoer bekijken en kan een vakman een verstopping opsporen of de leiding reinigen. Zo hoeft niet meteen de hele leiding te worden opgegraven.
Wat doet een controleput in de riolering?
In een controleput komen één of meer rioolbuizen uit. Afvalwater stroomt door de put verder naar de volgende leiding. Haal je het deksel eraf, dan kun je zien of er water in de put staat en kun je bij de aansluitingen komen.
Een controleput is niet hetzelfde als een afvoerputje in de straat of tuin. Zo’n afvoerputje vangt water vanaf het oppervlak op. Een controleput geeft vooral toegang tot leidingen die onder de grond liggen.
De bodem van een inspectieput kan een gevormde goot hebben die het water naar de uitgaande leiding leidt. Er zijn ook putten met een vlakke of bolle bodem. Welke bodem geschikt is, hangt af van de aansluitingen en het gebruik.
Waar ligt een controleput?
Een controleput kan liggen op een plek waar leidingen samenkomen, van richting veranderen of waar de leiding overgaat op een andere diameter. Bij woningen zit soms een put in de buurt van de erfgrens, tussen de afvoer van het huis en het gemeentelijke riool. Die wordt ook wel een ontstoppingsput of erfgrensput genoemd.
Niet iedere woning heeft een zichtbare controleput. Het deksel kan onder aarde, gras of bestrating liggen. Soms is de put terug te vinden op een bouwtekening of riooltekening. Ook de gemeente kan mogelijk aangeven waar de aansluiting of erfgrensput ligt.
Is de put eenmaal gevonden, zorg dan dat het deksel bereikbaar blijft. Een deksel onder een vaste constructie maakt een controle of reparatie later lastiger.
Wat kun je zien als je het deksel opent?
Bij een normaal werkende afvoer stroomt water door de put weg. Staat de put vol en zakt het water niet, dan kan de oorzaak verderop in de afvoer liggen. Is de put leeg terwijl het water in huis niet wegloopt, dan kan het probleem juist tussen de woning en de put zitten.
Dat zijn aanwijzingen, geen sluitend bewijs. De uitkomst hangt onder meer af van welke leidingen op de put zijn aangesloten en of er op dat moment water wordt afgevoerd. Een vakman kan vaststellen waar het probleem zit.
Open het deksel voorzichtig en draag handschoenen: rioolwater kan ziekteverwekkers bevatten. Ga nooit zelf een rioolput in. Daar kunnen gevaarlijke gassen aanwezig zijn en kan zuurstofgebrek ontstaan.
Welke controleput past bij jouw aansluiting?
Controleputten zijn onder meer verkrijgbaar in kunststof en beton. Kunststof putten zijn relatief licht en daardoor makkelijker te plaatsen. Beton is zwaarder. De keuze hangt ook af van de ruimte, de belasting en de leidingen die op de put aansluiten.
Let bij het kiezen op deze onderdelen:
- Aansluitingen: het aantal, de richting en de diameter moeten passen bij de rioolbuizen. Er zijn bijvoorbeeld putten met twee aansluitingen van 125 mm.
- Putdiameter: die bepaalt hoeveel ruimte er is om de leidingen te bereiken. Een bestaande productmaat is bijvoorbeeld 315 mm; dat is niet hetzelfde als de diameter van de aangesloten buizen.
- Deksel: het moet goed afsluiten en geschikt zijn voor de belasting op die plek. Een deksel in een oprit krijgt meer te verduren dan een deksel in een borders.
- Hoogte: de put moet aansluiten op de diepte van de leidingen, terwijl het deksel bereikbaar blijft aan het oppervlak.
Er bestaan ook controleputten met een ingebouwde terugslagklep. Zo’n klep is niet standaard aanwezig en is alleen zinvol als die past bij de situatie en bereikbaar blijft voor onderhoud.
Wie is verantwoordelijk voor de put?
Dat hangt af van de ligging en de plaatselijke afspraken. De eigenaar is doorgaans verantwoordelijk voor het deel van de afvoer op eigen terrein; de gemeente beheert meestal het openbare deel. De erfgrensput kan een rol spelen bij het bepalen waar een probleem zit, maar de plek van de put bepaalt niet automatisch wie de rekening betaalt.
Neem bij een probleem rond de erfgrens contact op met de gemeente voordat je daar gaat graven. Zo voorkom je dat een put of leiding wordt geopend waarvoor je niet zelf verantwoordelijk bent.