De oorzaak van optrekkend vocht in een binnenmuur is bijna altijd hetzelfde: grondwater dat via kleine poriën en haartjes in het muurwerk omhoogkruipt. Dit proces heet capillaire werking. Het water stijgt van nature omhoog door het materiaal, net zoals een suikerklontje water opneemt als je het even aanraakt. Hoe hoger het grondwaterpeil en hoe poreuzer het materiaal, hoe hoger het vocht stijgt. Toch zijn er meerdere specifieke oorzaken die dit proces in gang zetten of verergeren.
Hoog grondwaterpeil als voornaamste oorzaak
Een hoog grondwaterpeil is de meest voorkomende oorzaak van optrekkend vocht in een binnenmuur. Staat het grondwater dicht bij het oppervlak, dan staat de fundering constant in contact met vocht. Dat vocht trekt via capillaire werking omhoog door de muur, soms wel 50 tot 150 centimeter boven de vloer. In laaggelegen gebieden, polders of woningen nabij rivieren en sloten komt dit vaker voor dan in hoger gelegen, droge gebieden.
Na periodes van veel regen stijgt het grondwaterpeil tijdelijk. Merkt je vochtvlekken in de muur na een natte winter of een regenrijke zomer, dan is dit een sterke aanwijzing dat het grondwaterpeil de boosdoener is.
De grondsoort onder en rond je woning
Niet alleen de hoogte van het grondwater speelt een rol, ook de soort grond eronder. Kleigrond houdt water vast en geeft het langzaam af aan funderingen en muren. Zandgrond laat water juist snel doorsijpelen, maar in combinatie met een hoog grondwaterpeil kan het toch problemen geven. Veengrond is van nature heel vochtig en zorgt regelmatig voor problemen in oudere woningen die erop gebouwd zijn.
Ontbrekende of beschadigde vochtweringslaag
In woningen gebouwd na de jaren vijftig zit standaard een vochtscherm in de muur, ook wel een horizontale vochtkering of waterkerende laag genoemd. Dit is een laag van bitumen, kunststof of baksteen die verhindert dat vocht omhoogkruipt. In oudere woningen ontbreekt deze laag volledig. Bij nieuwere woningen kan de laag beschadigd, gebroken of slecht aangelegd zijn, waardoor ze haar functie niet meer goed vervult. Dit is een van de meest directe oorzaken van optrekkend vocht in binnenmuren van oudere panden.
Poreuze bouwmaterialen
Baksteen, natuursteen en bepaalde soorten beton zijn van nature poreus. Hoe meer poriën een materiaal heeft, hoe makkelijker water capillair omhoogtrekt. Oude, zachte bakstenen (zoals handgevormde stenen uit de negentiende of vroeg twintigste eeuw) zijn veel absorberend dan moderne geperste stenen. Ook de voegen tussen stenen spelen een rol: kalkmortel is poreuzer dan cementmortel. Verweerde of losse voegen werken zo als een open kanaal voor vocht.
Constructieve gebreken en bouwfouten
Soms is de oorzaak van optrekkend vocht in de binnenmuur een constructief probleem. Denk aan een fundering die te ondiep of zonder vochtwerend materiaal is aangelegd. Of een vloer die direct op de grond ligt zonder deugdelijke afdichting, waardoor vocht van onderaf de aangrenzende muur inkruipt. Bouwfouten bij verbouwingen spelen ook mee: als iemand een nieuwe vloer of laag aanbrengt die de bestaande vochtweringslaag overbrugt of beschadigt, ontstaat er een nieuwe capillaire verbinding.
Verhoogd terreinniveau rondom de woning
Een minder bekende maar concrete oorzaak is het ophogen van de grond of bestrating rondom de woning. Ligt de grond buiten hoger dan de vochtweringslaag in de muur, dan kan grondvocht die laag omzeilen. Het vocht gaat dan gewoon om de vochtweringslaag heen de muur in. Dit zie je regelmatig bij woningen waar een oprit, terras of tuin later hoger is aangelegd dan bij de oorspronkelijke bouw.
Gebrekkige drainage rond de fundering
Als regenwater niet goed wegloopt van de fundering, hoopt het zich op in de grond direct naast de muur. Verstopte of ontbrekende drainagebuizen rond de fundering zorgen ervoor dat de grond rondom de woning langdurig verzadigd blijft. Die aanhoudende vochtigheid geeft water alle tijd om via capillaire werking de muur in te trekken.
Hoe herken je dat het echt optrekkend vocht is?
Optrekkend vocht in een binnenmuur heeft een herkenbaar patroon. De vochtvlekken beginnen onderaan de muur, op gemiddeld 20 tot 30 centimeter boven de vloer, en kunnen geleidelijk hoger kruipen. De vlekken hebben vaak een grillige, golvende bovenkant, de zogenaamde vochtlijn. Uitbloeiende zouten (witte kristalafzettingen op de muuroppervlakte) zijn ook een veelzeggende aanwijzing. Schimmel door optrekkend vocht zit typisch laag in de hoek tussen vloer en muur, en niet hoger op de wand zoals bij condensatieproblemen.
Twijfel je over de oorzaak? Laat dan een bouwkundige of vochtspecialist een meting doen met een vochtmeter. Die meet de vochtigheid in de muur op verschillende hoogtes en helpt onderscheid te maken tussen optrekkend vocht, condensatie en lekkage van buitenaf. Pas als je de oorzaak zeker weet, heeft een oplossing zin.
Lees ook