Een gemetselde fundering is een draagconstructie van bakstenen en mortel onder een gebouw. Ze brengt het gewicht van de muren over op de ondergrond of op een constructie daaronder. Bij oudere woningen is het metselwerk vaak breder aan de onderkant, zodat de belasting over een groter oppervlak wordt verdeeld.
Een fundering van metselwerk kan rechtstreeks op de grond rusten, maar ook boven op houten palen liggen. Alleen aan de bakstenen kun je dus niet zien hoe de woning precies wordt gedragen.
Hoe is een gemetselde fundering opgebouwd?
Onder een dragende muur loopt het metselwerk doorgaans naar beneden door. De onderste lagen steken vaak trapsgewijs uit. Zo ontstaat een brede voet die het gewicht van de muur verspreidt. Tussen de stenen zit mortel, die de stenen met elkaar verbindt en de belasting helpt overbrengen.
De uitvoering verschilt per woning. De breedte, diepte en kwaliteit van het metselwerk hangen onder meer af van de bouw en de bodem. Ook kan onder het metselwerk nog een andere constructie zitten. Het zichtbare deel vertelt daarom niet altijd hoe de hele fundering is opgebouwd.
Waar herken je metselwerk onder een woning aan?
Een gemetselde fundering bestaat uit afzonderlijke stenen met voegen ertussen. Bij een oudere woning loopt de gevelmuur soms onder het maaiveld door in metselwerk dat onderaan breder wordt. Dat onderste deel is meestal niet zichtbaar zonder grond weg te nemen.
Oude bouwtekeningen kunnen aanwijzingen geven over de vorm en de ligging. Ze zijn niet altijd een volledig beeld van de huidige situatie: bij een eerdere verbouwing kan iets zijn veranderd. Een funderingsdeskundige kan zo nodig een klein deel van de fundering zichtbaar maken en beoordelen wat eronder zit.
Graaf niet zelf een lang stuk langs de muur vrij om te kijken. Het weghalen van grond kan de ondersteuning van de fundering beïnvloeden.
Wat zegt de staat van de stenen en voegen?
Bij de beoordeling van een gemetselde fundering wordt gekeken naar zowel de stenen als de mortel. Afbrokkelende stenen, sterk verweerde voegen of scheuren in het metselwerk kunnen reden zijn om verder te onderzoeken. Een losse of beschadigde steen betekent niet automatisch dat de hele fundering onvoldoende sterk is.
Ook de plaats van schade maakt verschil. Een scheur in de gevel kan bijvoorbeeld samenhangen met beweging van de fundering, maar kan ook een andere oorzaak hebben. Een deskundige beoordeelt daarom het metselwerk samen met de stand van de muren en de omstandigheden onder de woning.
Een oudere fundering en extra gewicht
Een gemetselde voet kan een woning lang dragen als de constructie en de ondergrond daarvoor geschikt zijn. Dat betekent niet vanzelf dat er ook genoeg ruimte is voor extra gewicht, bijvoorbeeld bij een opbouw. De bestaande stenen, voegen en breedte van de voet spelen daarbij een rol, net als de draagkracht van de grond of de constructie onder het metselwerk.
Laat een constructeur de bestaande situatie beoordelen voordat je een zware wijziging aan de woning uitvoert. Zo wordt duidelijk of de gemetselde basis de nieuwe belasting kan dragen.