Drainage van grondwater voert overtollig water uit de bodem af, zodat de grondwaterstand op een plek kan dalen. Dat werkt alleen als het water ergens naartoe kan en de afvoer lager ligt dan het gewenste grondwaterpeil, of als een pomp het hoogteverschil overbrugt.
Bij een hoge grondwaterstand kan drainage de bodem rond een woning minder nat maken. Het is niet altijd de juiste oplossing: soms komt wateroverlast door regenwater dat op een slecht doorlatende laag blijft staan, of door een lekkende leiding.
Wanneer helpt drainage van grondwater?
Grondwater zit in de bodem en vult de ruimte tussen grondkorrels. De hoogte ervan wisselt met het weer, het seizoen en de omgeving. Na een lange natte periode kan het grondwater zo hoog staan dat de bodem langere tijd verzadigd blijft.
Drainage kan helpen als die hoge grondwaterstand op jouw perceel voor aanhoudende overlast zorgt én er een geschikte plek is om het water naartoe af te voeren. Het doel is meestal niet om al het grondwater weg te halen, maar om te voorkomen dat het boven een ongewenst niveau komt.
Blijft er vooral na een flinke bui water op de grond staan en zakt het daarna weer weg? Dan hoeft de grondwaterstand niet de oorzaak te zijn. Water kan ook blijven hangen boven een dichte bodemlaag. Grondwaterdrainage heeft dan mogelijk minder effect dan je verwacht.
Vaststellen of grondwater de oorzaak is
Een natte plek laat op zichzelf niet zien hoe hoog het grondwater staat. Let daarom op wanneer de overlast ontstaat en hoe lang die blijft. Een bodem die ook lang na de laatste regenbui nat is, kan wijzen op hoog grondwater. Hetzelfde geldt als de waterstand in een inspectiegat langzaam stijgt en langere tijd hoog blijft.
Met een peilbuis kun je de grondwaterstand op een vaste plek volgen. Dat is een buis waarin je de hoogte van het grondwater meet. Meet op meerdere momenten, ook na een drogere periode. Eén meting is een momentopname en zegt weinig over de stand in een ander seizoen.
Laat bij twijfel ook andere oorzaken bekijken. Water uit een lekkende waterleiding of afvoer kan plaatselijk voor natte grond zorgen. In dat geval neemt drainage de oorzaak niet weg.
Waar gaat het grondwater naartoe?
Opgevangen grondwater moet kunnen wegstromen. Een afvoer naar oppervlaktewater, zoals een sloot, kan alleen werken als het water daar voldoende lager staat. Staat de sloot zelf hoog, dan wordt de afvoer minder effectief en kan water mogelijk terugstromen.
Is afvoer onder natuurlijk verval niet mogelijk, dan kan een pomp het water naar een hoger gelegen afvoerpunt brengen. Zo’n oplossing gebruikt stroom en vraagt onderhoud. Ook moet er bij uitval van de pomp rekening worden gehouden met opnieuw oplopend water.
Water in de bodem laten wegzakken is niet hetzelfde als het van het perceel afvoeren. Dat kan helpen bij plaatselijk vastgehouden regenwater, maar biedt weinig uitkomst als ook de diepere bodem al verzadigd is. Het water heeft dan geen ruimte om weg te zakken.
Een afvoerpunt is niet automatisch toegestaan. De regels voor het lozen van grondwater verschillen per situatie. De gemeente kan aangeven welke mogelijkheden er zijn voor een gemeentelijke voorziening; bij lozing op oppervlaktewater is het waterschap een aanspreekpunt.
Wat zijn de nadelen van grondwater afvoeren?
Een lagere grondwaterstand kan ook gevolgen buiten de natte plek hebben. Bomen en planten kunnen in droge perioden minder makkelijk bij water. Op sommige bodemsoorten kan verlaging van het grondwater bijdragen aan verzakking. Ook houten funderingspalen kunnen kwetsbaar zijn als ze droog komen te staan.
Het effect stopt niet vanzelf bij de perceelgrens. Water in de bodem beweegt, waardoor drainage ook invloed kan hebben op de grondwaterstand bij buren. Hoe groot dat effect is, hangt onder meer af van de bodem en de hoeveelheid water die wordt afgevoerd.
Vooral bij oudere woningen of aanhoudend hoge waterstanden is het verstandig om een deskundige de bodem, fundering en afvoermogelijkheden te laten beoordelen voordat je de grondwaterstand probeert te verlagen.
Veelgestelde vragen over drainage van grondwater
Werkt drainage als het grondwater overal hoog staat?
Alleen als het opgevangen water naar een plek kan waar het peil lager is, of als het wordt weggepompt. Is ook het afvoerpunt vol of staat het water daar hoog, dan kan de werking beperkt zijn.
Is een hoge grondwaterstand altijd een probleem?
Nee. Grondwater hoort bij de bodem en een tijdelijke stijging na nat weer is normaal. Drainage is vooral een afweging als de hoge stand voor terugkerende of langdurige overlast zorgt.
Is de gemeente verantwoordelijk voor hoog grondwater?
Als eigenaar ben je in beginsel zelf verantwoordelijk voor maatregelen op je eigen perceel. De gemeente heeft een taak bij structurele grondwaterproblemen in openbaar gebied, voor zover maatregelen doelmatig zijn. Meld aanhoudende overlast daarom bij de gemeente, zeker als ook andere woningen in de buurt er last van hebben.
Begin bij grondwateroverlast met het volgen van de waterstand en het zoeken naar de oorzaak. Pas als duidelijk is waar het water vandaan komt en waar het naartoe kan, kun je beoordelen of drainage zin heeft.