Bekisting voor een fundering is de mal die vers beton op zijn plek houdt totdat het stevig genoeg is. Je kunt de mal maken van houten schotten die je later verwijdert, of kiezen voor een blijvende bekisting van EPS. Welke vorm en afmetingen nodig zijn, staan in het ontwerp van de fundering.
Een goede bekisting blijft tijdens het storten op maat, sluit goed aan en heeft voldoende steun. Zo voorkom je dat beton wegloopt of dat de zijkanten uitbuigen.
Hout of EPS als bekisting voor de fundering
Hout en EPS zijn veelgebruikte materialen voor funderingsbekisting. Ze verschillen vooral in de manier van plaatsen en in wat er na het storten mee gebeurt.
- Houten bekisting: bestaat uit planken of platen, zoals betonplex, die je op maat maakt en met palen en latten verstevigt. Hout is handig bij afwijkende vormen. Je moet de schotten meestal wel weer verwijderen.
- EPS-bekisting: bestaat uit lichte delen van geëxpandeerd polystyreen, ook wel piepschuim genoemd. Die blijven na het storten zitten en kunnen helpen om warmteverlies bij de funderingsrand te beperken. Je bent bij de maatvoering afhankelijk van het gekozen systeem.
Bij houten schotten heb je ruimte nodig om de bekisting later weg te halen. EPS hoef je niet te ontkisten, maar vraagt wel om een systeem dat geschikt is voor de vorm en belasting van de fundering. Ook EPS-delen moeten tijdens het storten op hun plaats blijven; de manier van bevestigen verschilt per systeem.
Welke vorm heeft een funderingsbekisting?
De bekisting volgt de vorm van het beton dat je wilt maken. Bij houten bekisting stel je de zijwanden zelf op de gewenste afstand. Bij EPS zijn onder meer deze vormen verkrijgbaar:
- U-vormige kisten: hebben een vaste vorm met een bodem en twee zijwanden. Ze zijn geschikt voor rechte funderingslijnen en worden met passende onderdelen aan elkaar bevestigd.
- Kisten met losse bodem en zijwanden: bouw je op uit afzonderlijke delen. Dat geeft meer vrijheid bij het plaatsen, maar de onderdelen moeten goed op elkaar aansluiten.
- Vorstrandkisten: hebben zijwanden met verschillende hoogtes en zijn bedoeld voor een funderingsrand die op een vloer aansluit.
Een vaste vorm kan het uitlijnen eenvoudiger maken. Bij een afwijkende hoek of maat kan bekisting die je zelf op maat maakt juist praktischer zijn. Let bij je keuze ook op de beschikbare hulpstukken voor hoeken en verbindingen.
Zo maak je een houten bekisting voor de fundering
Voor een houten bekisting gebruik je stevige, rechte planken of bekistingsplaten, piketpalen, latten en bevestigingsmateriaal. De constructietekening bepaalt waar de bekisting komt en hoe hoog en breed de binnenruimte moet zijn.
- Zet de funderingslijn uit. Markeer de hoeken en gebruik een gespannen lijn om de zijden recht te houden. Meet ook de afstand tussen de tegenoverliggende kanten.
- Plaats de schotten. Zet de platen of planken langs de uitgezette lijn. De binnenkant van de schotten bepaalt de uiteindelijke vorm van het beton.
- Zet de bekisting vast. Plaats piketpalen aan de buitenzijde en bevestig de schotten daaraan. Gebruik waar nodig schuine steunen en koppellatten om te voorkomen dat de wanden wijken.
- Werk naden en hoeken af. Laat de delen goed aansluiten, zodat cementwater niet gemakkelijk kan weglekken. Zorg dat verbindingen stevig zijn en geen grote kieren hebben.
- Controleer de maat en hoogte. Meet de binnenmaat op meerdere plaatsen en kijk of de bovenkant op de voorgeschreven hoogte ligt. Herstel scheve of loszittende delen voordat er beton in gaat.
Vers beton oefent druk uit op de wanden. Een schot dat recht staat maar gemakkelijk kan bewegen, heeft dus extra steun nodig. De benodigde versteviging hangt af van de hoogte van de bekisting en de manier van storten.
Waar let je op vóór en tijdens het storten?
De binnenkant van de bekisting moet schoon zijn. Los hout, aarde en ander afval horen niet in de mal. Eventuele openingen of uitsparingen moeten op de juiste plek zitten en stevig vaststaan, zodat ze tijdens het storten niet verschuiven.
Bij houten bekisting kan een geschikt ontkistingsmiddel helpen om de schotten later los te krijgen. Breng het dun aan op de kant die het beton raakt. Het middel hoort niet op onderdelen terecht te komen die juist goed aan het beton moeten hechten.
Breng het beton gelijkmatig aan en voorkom dat een grote hoeveelheid ineens tegen één deel van de wand drukt. Let tijdens het storten op lekkage, verschuivende delen en uitbuigende schotten. Stopt een verbinding met houden, onderbreek het storten dan en herstel de bekisting voordat je verdergaat.
Een fundering moet passen bij de belasting en de ondergrond. Laat de afmetingen en de uitvoering daarom bepalen door een constructeur of andere bevoegde deskundige, zeker bij een woning of aanbouw.
Wanneer kun je de bekisting verwijderen?
Houten bekisting verwijder je pas wanneer het beton genoeg sterkte heeft om zijn vorm te behouden en niet te beschadigen. Dat moment hangt onder meer af van het beton, de temperatuur en de omstandigheden tijdens het uitharden. Er is dus geen vaste wachttijd die voor iedere fundering geldt.
Haal eerst de steunen en bevestigingen weg en maak daarna de schotten voorzichtig los. Blijft een plaat vastzitten, voorkom dan dat je de verse betonrand beschadigt door er hard tegenaan te wrikken. EPS-bekisting die bedoeld is om te blijven zitten, laat je op zijn plaats.
Veelgestelde vragen over funderingsbekisting
Kun je gewone planken gebruiken?
Ja, voor houten bekisting kunnen planken worden gebruikt als ze stevig en recht genoeg zijn. Sluit de naden goed aan en verstevig de wand. Betonplex heeft een glad oppervlak en is daardoor geschikt als je een gladdere betonzijde wilt.
Moet een bekisting waterdicht zijn?
De naden moeten voldoende dicht zijn om te voorkomen dat cementwater en fijn materiaal uit het beton weglekken. Grote kieren kunnen leiden tot een beschadigd of onregelmatig betonoppervlak.
Kun je houten bekisting opnieuw gebruiken?
Dat kan als de platen en steunen na het verwijderen nog stevig en voldoende recht zijn. Maak ze schoon en verwijder achtergebleven beton voordat je ze opnieuw op maat zet.
Is een EPS-kist altijd zonder extra steun te plaatsen?
Nee. De bevestiging en ondersteuning verschillen per product en situatie. Sommige systemen gebruiken bijvoorbeeld pennen, haringen of speciale verbindingen om de delen tijdens het storten op hun plaats te houden.
Meet de binnenkant van de mal nog eens na als alle steunen vastzitten. Dan zie je of de bekisting bij het vastzetten is verschoven en kun je de maat nog aanpassen voordat het beton erin gaat.