De opbouw van een fundering bestaat meestal uit een draagkrachtige ondergrond, betonnen funderingsdelen en de constructie die daarop rust. Afhankelijk van de bodem en het gewicht van het gebouw liggen de betonnen delen direct op de grond of worden ze ondersteund door palen.
Bij een aanbouw komt daar vaak een vloer tussen de funderingsdelen bij. Die vloer kan op verschillende manieren aansluiten en maakt niet automatisch deel uit van de dragende fundering.
Opbouw fundering van onder naar boven
De precieze opbouw verschilt per gebouw, maar bij een betonnen fundering kun je de onderdelen meestal van onder naar boven zo bekijken:
- Ondergrond of palen: de bodem draagt de fundering direct, of palen brengen het gewicht naar een diepere draagkrachtige laag.
- Betonnen funderingsdelen: deze vangen het gewicht van het gebouw op en verdelen of brengen het over naar hun ondersteuning.
- Onderkant van de muren: de dragende muren sluiten aan op de funderingsdelen en geven hun gewicht daaraan door.
- Vloer: binnen de funderingsdelen ligt de beganegrondvloer. Hoe die wordt ondersteund en aansluit, hangt af van het ontwerp.
Een fundering is dus niet altijd opgebouwd uit nette, doorlopende lagen. Bij palen staan de betonnen funderingsdelen bijvoorbeeld op afzonderlijke steunpunten. Bij een fundering die direct op de grond rust, ligt de ondersteuning juist onder de betonnen delen zelf.
Welke onderdelen zitten er in het beton?
Een betonnen funderingsdeel bevat meestal wapening: stalen staven of korven die het beton helpen om krachten op te nemen. De vorm en plaats van het staal staan op de constructietekening. Onder en naast de wapening zitten afstandhouders, zodat het staal tijdens het storten op zijn plaats blijft en door beton wordt omgeven.
Rond het te storten beton kan een bekisting staan. Die geeft het beton zijn vorm. Sommige bekistingen worden na het verharden weggehaald, andere blijven zitten. Een bekisting is niet hetzelfde als de dragende betonconstructie die erin wordt gemaakt.
Onder het beton kan een voorbereid oppervlak of een dunne werkvloer liggen. Dat biedt een vlakke, schone ondergrond om op te werken, maar vervangt geen draagkrachtige bodem of constructieve fundering.
De plaats van de vloer in de funderingsopbouw
Bij een aanbouw zie je op een tekening vaak funderingsbalken langs de randen, met daartussen de beganegrondvloer. De balken dragen dan de muren. De vloer kan op de grond rusten of door de funderingsconstructie worden ondersteund. Dat zijn verschillende oplossingen, met elk een andere aansluiting.
Een vloer op de grond is niet vanzelf geschikt om een dragende muur te ondersteunen. Op de constructietekening staat welke delen het gewicht moeten dragen en hoe de vloer op de fundering aansluit. Ook isolatie en folie kunnen onderdeel zijn van de vloeropbouw, maar hun plaats verschilt per ontwerp.
Hoe lees je de opbouw op een tekening?
Een doorsnedetekening laat zien hoe de onderdelen van opzij op elkaar aansluiten. Je ziet daarop bijvoorbeeld de hoogte en breedte van een funderingsdeel, de ligging van de vloer en de aansluiting van de muur. Op een plattegrond zie je juist waar de funderingsdelen onder het gebouw lopen.
De constructieberekening en wapeningstekening vullen dat beeld aan. Daaruit volgt onder meer hoeveel wapening nodig is en waar die moet komen. Een maat die bij een andere aanbouw is gebruikt, kun je niet zomaar overnemen: de belasting en de bodem kunnen anders zijn.
Veelgestelde vragen over de opbouw
Heeft iedere fundering dezelfde lagen?
Nee. Soms rust het beton direct op de grond, soms zijn palen nodig. Ook de aanwezigheid van een werkvloer, bekisting of vloer tussen de funderingsdelen verschilt.
Is de vloer altijd onderdeel van de fundering?
Nee. Een vloer kan los van de fundering op de grond rusten, maar kan ook constructief worden ondersteund of onderdeel zijn van het ontwerp. De tekening laat zien welke functie de vloer heeft.
Kun je de opbouw zelf bepalen?
Voor een dragende constructie laat je een constructeur de opbouw berekenen en tekenen. Zo sluiten de afmetingen, ondersteuning en wapening aan op het gebouw en de bodem.
Wil je begrijpen hoe jouw fundering is opgebouwd, bekijk dan de doorsnede samen met de constructietekening. Daarmee zie je niet alleen welke onderdelen aanwezig zijn, maar ook hoe het gewicht van de muur naar de ondergrond loopt.