Ledlampen zijn inmiddels in bijna elk huis te vinden, en dat is niet voor niets. Ze gebruiken veel minder stroom dan oudere gloeilampen en gaan jaren langer mee. Toch weten veel mensen niet precies hoe ze werken, welke soorten er zijn en waar je op moet letten als je een nieuwe lamp kiest. In deze blog lees je alles wat je nodig hebt om een goede keuze te maken.
Hoe een ledlamp werkt en waarom dat uitmaakt
Een ledlamp werkt anders dan een gewone gloeilamp. Bij een gloeilamp wordt een draadje zo heet dat het licht geeft. Dat kost veel energie, waarvan het grootste deel verloren gaat als warmte. Een led, wat staat voor “light emitting diode”, werkt via elektronen die bewegen door een halfgeleider. Bij die beweging komt direct licht vrij, zonder veel warmte. Daardoor gaat een groot deel van de gebruikte stroom ook echt naar het maken van licht. Dit verschil is goed te zien op je energierekening. Een ledlamp van 8 watt geeft evenveel licht als een gloeilamp van 60 watt. Over een jaar kan dat bij één lamp al een flinke besparing opleveren, en als je meerdere lampen in huis vervangt, loopt dat snel op.
De levensduur en het energieverbruik vergeleken met andere lampen
Vergeleken met spaarlampen en halogeenlampen doen ledlampen het stuk beter als het gaat om levensduur. Een gemiddelde ledlamp gaat zo’n 15.000 tot 25.000 uur mee. Een halogeen gaat maar zo’n 2.000 uur mee en een spaarlamp komt uit op ongeveer 8.000 uur. Dit betekent dat je een ledlamp bij normaal gebruik soms wel tien jaar niet hoeft te vervangen. Dat scheelt niet alleen geld op de energierekening, maar ook op de aankoopkosten over de jaren heen. Het energieverbruik ligt bij led ook structureel lager. Vergeleken met halogeen gebruik je tot wel 80 procent minder stroom voor hetzelfde lichtresultaat. Voor bedrijven en instellingen die veel lampen gebruiken, is die besparing nog groter.
Lichtkleur, lichtsterkte en andere dingen om op te letten
Bij het kiezen van een verlichting op basis van led zijn er een paar dingen belangrijk. De lichtkleur wordt aangegeven in Kelvin. Een lage waarde, zoals 2700K, geeft warm, geel licht. Dat is fijn in de woonkamer of slaapkamer. Een hogere waarde, zoals 4000K of 6500K, geeft koel, wit licht dat lijkt op daglicht. Dat is prettiger in een kantoor, badkamer of keuken. De lichtsterkte wordt niet in watt gemeten, maar in lumen. Hoe hoger het aantal lumen, hoe meer licht de lamp geeft. Een waarde van 800 lumen komt overeen met een oude 60 wattlamp. Daarnaast is de fitting belangrijk. Veelgebruikte maten zijn E27, de grote standaardfitting, en E14, de kleine fitting die vaak in sfeerlampjes zit. Voor inbouwspots wordt vaak GU10 gebruikt. Controleer dus altijd welke fitting je nodig hebt voordat je een nieuwe lamp koopt. Tot slot zijn sommige lampen dimbaar en andere niet. Wil je de lichtsterkte kunnen aanpassen, kies dan uitdrukkelijk voor een dimbare versie en controleer of je dimmer ook geschikt is voor led.
Ledverlichting buiten en in bijzondere ruimtes
Buiten gebruik je het liefst verlichtingsproducten die goed tegen vocht en temperatuurwisselingen kunnen. Ledlampen zijn daar goed in, maar je moet wel letten op de IP-waarde. Die waarde geeft aan hoe goed een lamp beschermd is tegen water en stof. Voor buiten gebruik je het best een lamp met IP44 of hoger. Dat geldt ook voor de badkamer, waar vochtige lucht roet in het eten kan gooien bij lampen die daar niet op zijn gemaakt. In de garage of kelder is de temperatuur soms laag, maar dat is voor moderne ledlampen geen probleem. Ze starten ook bij vriestemperaturen meteen op, terwijl spaarlampen dan soms even nodig hebben om op gang te komen. Voor speciale plekken, zoals een aquarium of een groeilamp voor planten, zijn er ook specifieke led-oplossingen. Die geven een ander kleurspectrum af dat beter aansluit bij wat planten of vissen nodig hebben.
Veelgestelde vragen
Kan ik een ledlamp gebruiken in een lamp met een dimmer?
Niet alle ledlampen werken goed met een dimmer. Je hebt een dimbare ledlamp nodig én een dimmer die geschikt is voor led. Staat er op de verpakking “dimbaar”, dan kun je de lamp in principe dimmen. Controleer ook of de dimmer compatibel is met ledverlichting, want oudere dimmers zijn vaak gemaakt voor gloeilampen en werken niet altijd goed samen met moderne ledlampen.
Wat betekent de CRI-waarde op de verpakking van een ledlamp?
De CRI-waarde, ook wel kleurweergave-index genoemd, geeft aan hoe goed kleuren eruitzien onder het licht van een lamp. Een waarde van 100 is perfect en gelijk aan daglicht. Voor thuisgebruik is een CRI van 80 of hoger al prima. In een winkel of atelier waar kleurnauwkeurigheid belangrijk is, kies je beter voor een waarde van 90 of hoger.
Zijn ledlampen ook geschikt voor buitenverlichting in de winter?
Ledlampen zijn goed geschikt voor gebruik buiten, ook in de winter. Ze starten direct op, zelfs bij vriestemperaturen, en hebben geen opwarmtijd nodig. Let er wel op dat de lamp een geschikte IP-waarde heeft, zodat die bestand is tegen regen en vocht. Voor buitenverlichting gebruik je het best een lamp met minimaal IP44.
Hoe gooi ik een ledlamp weg als die stuk is?
Een kapotte ledlamp gooi je niet bij het gewone afval. Ledlampen bevatten elektrische onderdelen en moeten worden ingeleverd als klein chemisch afval of elektronisch afval. In de meeste gemeenten kun je ze inleveren bij een milieustraat of bij winkels die lampen verkopen. Zo worden de materialen zo goed mogelijk hergebruikt.