Kelderzwam is een houtaantastende schimmel die groeit op zeer vochtig hout in onder meer kelders. Je herkent een mogelijke aantasting aan donkere schimmeldraden, verkleurd of brokkelig hout en soms een muffe geur. Laat verdacht hout onderzoeken: kelderzwam kan houten balken en vloerdelen verzwakken.
Niet iedere zwam in de kelder is ook echt kelderzwam. De soort is met het blote oog niet altijd zeker vast te stellen, terwijl dat wel invloed heeft op de aanpak.
Hoe herken je kelderzwam?
Kelderzwam groeit vaak op hout dat langdurig erg nat is geweest. De zichtbare schimmel kan eruitzien als een dunne, viltige laag met vertakte draden. Jonge draden zijn vaak lichtbruin of okerkleurig en worden later donkerbruin tot zwart.
Op deze plekken en signalen kun je letten:
- Houten balken en vloerdelen: het hout kan donkerder worden, scheuren vertonen en brokkelig aanvoelen.
- Achter of onder opgeslagen spullen: karton en andere materialen die lang tegen nat hout liggen, kunnen schimmelgroei aan het zicht onttrekken.
- Muren en voegen: donkere schimmeldraden kunnen vanaf aangetast hout over metselwerk groeien.
- Geur: een muffe, aardse lucht kan wijzen op een vochtprobleem en schimmelgroei, maar bewijst niet welke soort aanwezig is.
Soms vormt kelderzwam een zichtbaar vruchtlichaam: een uitgespreide, bruinachtige schimmellaag met een lichtere rand. In gebouwen gebeurt dat niet vaak. Ook zonder zo’n plek kan hout dus zijn aangetast.
Wat is het verschil tussen kelderzwam en huiszwam?
De kelderzwam, met de wetenschappelijke naam Coniophora puteana, heeft voor groei doorgaans natter hout nodig dan de huiszwam. De groei is optimaal bij een houtvochtgehalte van ongeveer 50 tot 60 procent. Dat is iets anders dan de luchtvochtigheid in de kelder.
Huiszwam kan zich doorgaans gemakkelijker door een gebouw verspreiden. Kelderzwam blijft vaker dichter bij de natte plek, maar kan ook flinke schade veroorzaken. De soorten kunnen in hetzelfde gebouw voorkomen, bijvoorbeeld waar het hout op de ene plek natter is dan op de andere.
Op kleur alleen kun je de soorten niet betrouwbaar onderscheiden. Een specialist kan de aantasting beoordelen en zo nodig een monster laten onderzoeken.
Hoe gevaarlijk is zwam in de kelder?
De grootste zorg is aantasting van hout met een dragende functie. Kelderzwam breekt stoffen in het hout af, waardoor een balk minder sterk kan worden. De buitenkant laat niet altijd zien hoeveel stevig hout er nog over is. Laat een aangetaste vloer of balk daarom beoordelen voordat je erop vertrouwt.
Schimmelgroei kan ook de luchtkwaliteit beïnvloeden. Mensen met gevoelige luchtwegen, astma of een schimmelallergie kunnen klachten krijgen, zoals geïrriteerde ogen of luchtwegklachten. Heb je gezondheidsklachten die je met de schimmel in verband brengt, bespreek ze dan met je huisarts.
Kelderzwam laten onderzoeken en bestrijden
Bij een vermoeden van kelderzwam heeft alleen de zichtbare plek wegpoetsen weinig zin. De schimmel kan ook in het hout of op verborgen plekken aanwezig zijn. Droogmaken remt de groei, maar betekent niet automatisch dat de aantasting volledig is verdwenen.
Een passende aanpak bestaat meestal uit deze stappen:
- Laat de aantasting onderzoeken. Een deskundige bekijkt waar de zwam zit, hoe ver de schade reikt en of dragend hout is aangetast. Zo nodig wordt de soort bepaald.
- Pak de vochtbron aan. Denk bijvoorbeeld aan het herstellen van een lekkende leiding. Zonder die stap kan het hout opnieuw nat worden.
- Laat aangetast materiaal verwijderen of behandelen. Welke behandeling nodig is, hangt af van de soort en de omvang van de aantasting. Soms moet aangetast hout worden vervangen.
- Laat de constructie herstellen. Bij beschadigde draagbalken kan een bouwkundig deskundige bepalen welk herstel nodig is.
Ga niet zelf met een brander of sterke bestrijdingsmiddelen aan de slag. Dat kan gevaar opleveren en pakt verborgen aantasting niet vanzelf aan. Is een vloer zichtbaar doorgezakt of voelt die onveilig aan, gebruik hem dan niet tot een deskundige de situatie heeft beoordeeld.
Veelgestelde vragen over kelderzwam
Kan kelderzwam beton aantasten?
De kelderzwam voedt zich met hout en andere materialen die cellulose bevatten, niet met beton. Schimmeldraden kunnen wel over beton of metselwerk groeien en via kleine openingen verder komen. Zichtbare draden op een muur zijn dus een reden om ook nabijgelegen hout te laten bekijken.
Is kelderzwam hetzelfde als gewone schimmel?
Kelderzwam is een schimmel, maar niet elke schimmelplek is kelderzwam. Het verschil is vooral van belang omdat kelderzwam hout kan aantasten. Bij een oppervlakkige plek op een muur is niet zonder onderzoek te zeggen om welke soort het gaat.
Komt kelderzwam terug na het drogen?
Dat kan als aangetast materiaal achterblijft en opnieuw vochtig wordt. Drogen is daarom onderdeel van de aanpak, geen garantie dat de zwam volledig weg is.
Zie je donkere draden bij een natte houten balk? Maak er een foto van en noteer waar je de plek vond. Dat helpt de deskundige bij het onderzoek naar de omvang van de kelderzwam.