De slaapkamer blijft in de zomer te warm, de cv-ketel wordt ouder of je wilt minder gas gebruiken. Het zijn allemaal redenen om naar een andere installatie te kijken. Maar kies je dan voor een airco of een warmtepomp? Beide kunnen verwarmen en sommige systemen kunnen ook koelen. Toch gebruik je ze in huis vaak op een andere manier. De beste keuze begint daarom bij de vraag wat je wilt verbeteren: de temperatuur in één kamer of de verwarming van je hele woning.
Eerst het verschil: een airco is ook een warmtepomp
Een vaste airco met verwarmingsfunctie is technisch gezien een lucht/lucht-warmtepomp. Hij verplaatst warmte tussen buiten en binnen en geeft die rechtstreeks af aan de lucht in je kamer. Wat in de volksmond een warmtepomp wordt genoemd, is bij woningen vaak een lucht/water-systeem. Dat verwarmt water voor radiatoren of vloerverwarming en kan, met de juiste uitvoering, ook warm kraanwater verzorgen. Dat verschil merk je in het dagelijks gebruik. Een airco blaast warme of koele lucht een ruimte in. Bij een lucht/water-warmtepomp komt de warmte via je verwarmingssysteem het huis binnen.
Wanneer is een airco een logische keuze?
Wil je vooral beter slapen tijdens warme nachten of een werkkamer onder het dak comfortabel houden? Dan kan een airco laten plaatsen een gerichte oplossing zijn. Met één binnenunit behandel je één ruimte. Wil je meerdere kamers afzonderlijk regelen, dan zijn er systemen waarbij verschillende binnenunits op één buitenunit worden aangesloten. Een airco met verwarmingsfunctie kan daarnaast prettig zijn op een frisse ochtend of wanneer je overdag alleen je werkkamer gebruikt. Houd wel rekening met de luchtstroom en het geluid. Een unit recht boven je favoriete zitplek lijkt misschien handig, maar is niet altijd de prettigste plaats. En verwacht niet dat een airco op de overloop vanzelf alle slaapkamers achter gesloten deuren op temperatuur houdt.
Wanneer past een lucht/water-warmtepomp beter?
Als je de centrale verwarming wilt verduurzamen, ligt een warmtepomp meer voor de hand. Een hybride uitvoering werkt samen met je cv-ketel: de warmtepomp verzorgt een deel van de verwarming en de ketel helpt wanneer dat nodig is. Bij een volledig elektrische installatie neemt de warmtepomp de verwarming en het warme kraanwater over, meestal met een voorraadvat. Dat vraagt meer voorbereiding dan het koelen van één slaapkamer. Je woning moet met het gekozen systeem ook op koude dagen comfortabel blijven en er moet voldoende ruimte zijn voor de installatie. Volledig elektrisch is dus geen keuze die je alleen op basis van het bouwjaar maakt. De staat van de isolatie, je warmtegebruik en de aanwezige radiatoren wegen minstens zo zwaar mee.
Het comfort voelt anders
Met een airco merk je doorgaans vrij snel dat een ruimte warmer of koeler wordt. Dat is handig wanneer je een kamer maar een paar uur gebruikt. Je voelt soms ook de lucht bewegen en hoort de ventilator, afhankelijk van de stand en de plaatsing. Een warmtepomp met vloerverwarming geeft de warmte gelijkmatiger af, maar reageert trager. Daarbij past vaak een rustige temperatuurinstelling in plaats van steeds flink terugschakelen en opnieuw opwarmen. Wat prettiger is, verschilt per bewoner. Werk je af en toe op zolder, dan kan een airco daar goed aansluiten op het gebruik. Wil je de hele benedenverdieping dagelijks gelijkmatig verwarmen, dan verdient een oplossing via de centrale verwarming aandacht. Ook een combinatie is mogelijk: een warmtepomp voor het huis en een airco voor een slaapkamer die ’s zomers warm blijft.
Hoe belangrijk is isolatie?
Bij beide systemen heeft isolatie invloed op het benodigde vermogen en het energieverbruik. Een ruimte die veel warmte verliest, blijft meer energie vragen om warm te houden, ongeacht het apparaat dat je kiest. Bij een lucht/water-warmtepomp is daarnaast belangrijk of je radiatoren of vloerverwarming bij een lagere watertemperatuur genoeg warmte afgeven. Vloerverwarming is vaak geschikt, maar bestaande radiatoren hoeven niet automatisch te worden vervangen. Dat moet per woning worden beoordeeld. Bij een airco telt vooral of de capaciteit en luchtverdeling passen bij de ruimte. Denk bij een warme zolder ook aan dakisolatie en buitenzonwering. Als je de warmte al buiten kunt houden, hoeft de airco minder te doen.
Koelen kan niet met ieder systeem op dezelfde manier
Een airco is bedoeld om lucht actief te koelen en onttrekt daarbij ook vocht aan de binnenlucht. Dat kan op een benauwde zomerdag prettig zijn. Een lucht/water-warmtepomp kan soms eveneens koelen, maar alleen als de installatie daarvoor geschikt is. Ook het afgiftesysteem moet meewerken. Gewone radiatoren zijn doorgaans geen passende oplossing voor koeling. Met geschikte vloerverwarming of convectoren zijn er mogelijkheden, al voelt vloerkoeling anders dan een airco die gekoelde lucht de kamer in blaast. Bij koeling via de vloer moet bovendien condensvorming worden voorkomen. Vraag dus vooraf wat een aangeboden installatie daadwerkelijk kan. De vermelding ‘kan koelen’ vertelt op zichzelf nog niet welk effect je in je woning mag verwachten.
Wat betekent de keuze voor de installatie?
Voor een vaste split-airco zijn een buitenunit, één of meer binnenunits, leidingen en een condensafvoer nodig. Bij een lucht/water-warmtepomp komen daar aansluitingen op je verwarmingssysteem en mogelijk een voorraadvat of andere onderdelen bij. In beide gevallen verdient de plek van de buitenunit aandacht. Niet alleen vanwege het uiterlijk, maar ook vanwege bereikbaarheid, geluid en trillingen. Laat verder controleren welke elektrische voorzieningen nodig zijn en of er aanvullende voorwaarden gelden, bijvoorbeeld bij een appartement of monument. Kijk bij het vergelijken van offertes daarom verder dan de toestelprijs. Leidingwerk, montage, elektrische aanpassingen, afstelling en uitleg bepalen mede wat de complete installatie kost.
Kies vanuit je woning en je dagelijks gebruik
Voor een koele slaapkamer en het gericht verwarmen van een werkkamer is een airco vaak een passende mogelijkheid. Wil je het gasverbruik van je centrale verwarming verminderen of helemaal overstappen op elektrisch verwarmen, dan is het verstandig om een lucht/water-warmtepomp te onderzoeken. Geen van beide is voor iedere woning de beste keuze. Laat daarom eerst vaststellen hoeveel warmte of koeling je nodig hebt, welke aanpassingen nodig zijn en wat je van het systeem kunt verwachten. Dan kies je iets waar je niet alleen op papier, maar ook op een koude ochtend of warme zomeravond tevreden mee bent.